Astım Nedir ve Ne Sıklıkta Görülür?

Astım, alerjinin formlarından birini oluşturan bir hastalıktır. Her yıl Amerika’da yaklaşık on beş milyon kişiyi etkilemektedir. Bunun on milyonu erişkin, beş milyonu ise çocuklardan oluşmaktadır. Genellikle çocukluk yıllarında başlar. Amerika’daki istatistiklere göre yılda yaklaşık bir nokta sekiz milyon poliklinik başvurusu astım nedeniyle yapılmaktadır. Astım, on milyondan fazla okul günü kaybına ve yüz milyon gün aktivite sınırlamasına neden olabilmektedir.

Astımda Risk Faktörleri Nelerdir?

Erken çocukluk döneminde astım semptomlarının başlamasıyla ilgili risk faktörleri arasında ailede veya kişide atopi hikayesinin bulunması önemli yer tutar. Anne ya da babada atopik hastalık olması başlangıç açısından önemli bir göstergedir. Çocuğun erken dönemde pasif içiciliğe yani sigaraya maruz kalması önemli risk faktörlerinden biridir. Bu dönemde sık geçirilen viral üst solunum yolu enfeksiyonları astımın tetiklenmesinde rol oynar. Doğumda ve erken dönemde küçük hava yollarına sahip olmak, erkek cinsiyet ve düşük doğum kilosu da risk faktörleri arasında sayılmaktadır.

Kalıcı Astım Semptomları ile İlişkili Faktörler

Kalıcı astım semptomları açısından aile veya kişisel atopik hikaye, sigara dumanına maruz kalma ve ev içindeki alerjenlere uzun süreli maruziyet önemli faktörlerdir.

Alerjik Rinit ve Astım Arasındaki İlişki

Alerjik rinit ve astım genellikle birlikte bulunur. Bunun nedeni, her iki hastalığın da aynı immünopatogenez mekanizmalarıyla ortaya çıkmasıdır. Her iki hastalık da inflamatuar yani alerjik reaksiyon sonucu ödem, şişlik ve artmış salgılarla seyreden hastalıklardır. Üst ve alt solunum yolu mukozası birbirinin devamıdır. Burun ucundan başlayarak akciğerlerin en uç hücrelerine kadar uzanan tek bir bütünlük söz konusudur. Bu nedenle üst solunum yolunda alerjik reaksiyon varken alt solunum yolunun tamamen etkilenmediğini söylemek mümkün değildir.

Yapılan istatistiksel çalışmalar göstermiştir ki alerjik reaksiyonu olan bireylerin yüzde kırkında tespit edilmemiş astım bulunmaktadır. Astım tanısı konmuş hastaların ise yüzde yetmiş iki oranında alerjik riniti olduğu görülmüştür. Bu oranlar oldukça yüksektir.

Tedavide Üst Solunum Yolunun Önemi

Burundaki alerjik reaksiyonların tedavi edilmesi, alt solunum yollarındaki astım benzeri reaksiyonların kontrol altına alınmasında anahtar rol oynar. Bu durum bir musluğa benzetilebilir. Eğer musluk yukarıdan damlatıyorsa, sadece aşağıdaki birikimi temizlemek yeterli değildir; musluğu kapatmak gerekir. Yani alerjik rinit öncelikle tedavi edilmelidir. Böylece postnazal akıntının bronşları ve akciğerleri sürekli irrite etmesi engellenir ve hastalığın daha etkin ve konsantre bir şekilde tedavi edilmesi mümkün olur.

Op. Dr. Erkan Aktan

KBB & Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

Op. Dr. Erkan Aktan, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup Kulak Burun Boğaz uzmanlık eğitimini Türkiye’de tamamlamıştır. Uzmanlık sonrası Amerika Birleşik Devletleri’nde Dartmouth Hitchcock Medical Center ve Harvard Medical School’a bağlı Massachusetts Eye and Ear Infirmary’de kulak hastalıkları, pediatrik KBB, endoskopik sinüs cerrahisi ve facial rekonstrüktif cerrahi alanlarında ileri düzey eğitimler almıştır. Türkiye’ye döndükten sonra çeşitli özel hastanelerde görev yapmış, 2009 yılında muayenehanesini açmış; Amerikan Hastanesi’nde visiting staff olarak çalışmış ve 2013 yılından itibaren İstanbul Florence Nightingale Hastanesi’nde kadrolu hekim olarak görev almıştır.