Alerjik Rinit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tanı Sonrası İlk Adım: Alerjenle Teması Kesmek

Tanıyı koyduk alerjik rinite ve tedaviye geçeceğiz. Tedavide her birim kendi hastalık grubuyla ilgili bir tedavi protokolü geliştirmiş durumdadır. Biz kulak burun boğaz hekimleri olarak daha çok alerjik rinitle ilgileniyoruz. Alerjik rinitte bütün diğer alerjilerde olduğu gibi tedavinin birinci aşaması, hastaya neyin alerji yaptığını tespit edip onunla teması kesmektir.

Örneğin kişinin kakao alerjisi varsa ve her gün çikolata yiyorsa çikolatayı kesmek gerekir. Ya da erişkinde çavdar alerjisi varsa ve sürekli çavdar ekmeği tüketiliyorsa bunu kesmek gerekir. Alerjenle temasın süresi ve konsantrasyonu önemlidir. Bu iki faktör göz önüne alınarak hastanın mümkün olduğunca alerjenle teması azaltılmalıdır.

Solunumsal Alerjenlerden Korunma

Solunumsal alerjisi olan, örneğin çimen alerjisi bulunan bir kişi yaz aylarında çimenlerin kesildiği dönemde açık alanda bulunursa mutlaka sıkıntı yaşayacaktır. Rüzgarlı havalarda polen uçuşumu arttığı için dışarı çıkmamak ya da maske kullanmak faydalıdır.

Gelişmiş ülkelerde polinasyon haritaları ve polen sayımları yapılır. Polen sayısı yükseldiğinde hastalar uyarılır. Ancak kişi önlem alarak pikniğe gidebilir; maske takarak veya ilacını önceden kullanarak alerjik reaksiyonu başlamadan engelleyebilir. Primer amacımız hastanın alerjenle temasını kesmektir.

Alerji Aşısı (İmmünoterapi)

Temas kesildiği halde semptomlar devam ediyorsa ve yapılan alerji testinde bir ya da iki maddeye karşı hassasiyet saptandıysa, mümkünse aşı tedavisi önerilebilir. Ancak çok sayıda maddeye karşı alerji varsa aşının başarısı düşer. Aşı tedavisi en az iki yıllık bir süreci kapsar. Günümüzde enjeksiyon dışında dil altı sprey ve damla formları da vardır ve başarı oranları birbirine yakındır.

Bir ya da iki alerjene karşı hassasiyeti olan kişilerde aşı daha etkili olabilir. Ancak çoklu alerjilerde yeterli olmayabilir.

İlaç Tedavisi

Aşı mümkün değilse ya da yeterli değilse ilaç tedavisine geçilir. Amaç alerjik reaksiyonun şiddetini azaltarak günlük yaşamı etkilemesini engellemektir. Antialerjik ilaçlar artık daha spesifiktir ve çoğu kan-beyin bariyerini geçmediği için gün içinde uyku hali yapmaz. Kişi araç kullanabilir ve dikkat gerektiren işlerde çalışabilir.

Bunun yanı sıra burun spreyleri kullanılabilir. Bunların bir kısmı sodium cromoglicate içerir, bir kısmı kortizon içerir. En etkili olanlar kortizonlu spreylerdir. Ancak buradaki kortizon miktarı çok düşüktür, sistemik dolaşıma geçmez ve kilo alma ya da kıllanma gibi yan etkiler neredeyse görülmez. Çocuklarda güvenle kullanılabilir.

Nadir yan etkiler arasında kemik gelişimi üzerine etkiler ve burun içinde mantar gelişimi sayılabilir. Ancak çalışmalar bu komplikasyonların çok nadir olduğunu göstermektedir ve en güçlü ilaç grubunun yine bunlar olduğu kabul edilmektedir.

Cerrahi Gereken Durumlar

Tüm bu tedavilere rağmen hasta hala nefes alamıyorsa, özellikle burun tıkanıklığı ve akıntı ön plandaysa ve hasta sürekli burun damlası kullanmaya başlamışsa ya da nazal polipler burun pasajını tamamen tıkamışsa cerrahi gündeme gelir.

Bu aşamada yapılacak işlem; konka dediğimiz burun etlerinin küçültülmesi, mevcut poliplerin temizlenmesi ve varsa deviasyonun düzeltilmesidir. Amaç kişinin yeniden rahat nefes almasını sağlamaktır.

Yeni Yaklaşımlar

Son yıllarda immün modülasyon dediğimiz yöntemlerle, vücuda zararı olmayan bazı maddeler verilerek alerji oluşum mekanizmasını saptırmaya yönelik çalışmalar sürmektedir.