İdrar Kaçırma Tedavisinde Yapay Sfinkter
Prof. Dr. Oktay Demirkesen
Üroloji Uzmanı
Yapay Sfinkter Nedir?
Yapay sfinkterler, mesane çıkışında idrar tutmayı sağlayan adelenin hasar görmesi durumunda kullanılan bir cihazdır. Vücudun kabul edeceği materyalden üretilmiştir ve idrar tutma fonksiyonunu taklit eder.
Yapay Sfinkterin Yapısı
Yapay sfinkter üç bölümden oluşur: İçinde sıvı depolanan bir balon, idrar çıkış borusu çevresine yerleştirilen kaf ve hastanın sistemi çalıştırmak için kullandığı kumanda düğmesi.
Kimlerde Kullanılır?
Yapay sfinkterler çoğunlukla erkek hastalarda kullanılır. Kadınlarda anatomik farklılıklar ve idrar kaçırmada etkili başka yöntemlerin bulunması nedeniyle nadiren tercih edilir.
Hangi Durumlarda Önerilir?
Prostat kanseri veya nadiren iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle yapılan ameliyatlarda idrar tutmayı sağlayan adelenin hasar görmesi mümkündür. Şiddetli idrar kaçırma, beklenen sürede gerileme göstermemişse yapay sfinkter önerilebilir. Ayrıca bazı nörolojik alt üriner sistem bozukluklarında da uygulanabilir.
Hasta Seçimi
Yapay sfinkter her hastaya önerilmez. İleri düzey idrar kaçırması olan, konservatif yöntemlerden fayda görmeyen hastalarda tercih edilir. Hastanın ellerini kullanabilmesi ve zihinsel olarak cihazı yönetebilecek durumda olması gerekir.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Mesane fonksiyonu mutlaka değerlendirilmelidir. Üretrada darlık varsa önceden tespit edilmeli ve tedavi edilmelidir. Bu koşullar sağlandıktan sonra yapay sfinkter uygulanabilir.
Yapay Sfinkter Nasıl Çalışır?
Skrotuma yerleştirilen kumanda düğmesine basıldığında, üretra çevresindeki kaf içindeki sıvı balona geçer ve idrar çıkışına izin verir. Hasta idrarını yaptıktan sonra sıvı kendiliğinden tekrar kafın içine döner ve idrar kaçışı engellenir.
Cerrahi Uygulama
Tüm parçalar bir veya iki kesiyle yerleştirilebilir. Kaf perine bölgesinden veya penis kökünden takılabilir. Balon idrar kesesinin yanına yerleştirilir. Pompa her iki testisin arasına, hastanın rahatça ulaşabileceği şekilde konumlandırılır. Tüm sistem vücut içinde kalır ve dışardan görünmez.
Ameliyat Sonrası Süreç
Hastanede kalış süresi genellikle bir gündür. Yapay sfinkter ameliyat sonrası deaktive edilir. İlk günlerde torbada şişlik veya morluk görülebilir. Dokular iyileşene kadar cihaz 4–6 hafta kullanılmaz ve bu sürede idrar kaçırma devam edebilir.
Başarı Oranları
Başarı tanımı önemlidir. Şiddetli eforla birkaç damla idrar kaçırma göz ardı edildiğinde, başarı oranı yüzde seksenin üzerindedir. Bu sonuç hastaların hayat kalitesini anlamlı şekilde artırır.
Olası Komplikasyonlar
Enfeksiyon en önemli komplikasyondur. Ayrıca mekanik sorunlar veya uzun dönemde üretra çevresindeki dokularda incelme görülebilir. Ancak tüm bu komplikasyonların görülme oranı düşüktür.
Sonuç
Yapay sfinkterler, uygun hastalarda yüksek hasta memnuniyeti sağlayan, ileri düzey idrar kaçırma tedavisinde önemli bir seçenektir.
Prof. Dr. Oktay Demirkesen
Üroloji Uzmanı
Prof. Dr. Oktay Demirkesen, 1962 yılında İstanbul’da doğmuştur. Tıp eğitimini İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nde tamamlamış, üroloji uzmanlık eğitimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı’nda almıştır.
İhtisas sonrası Almanya’da Johannes Gutenberg Üniversitesi Üroloji Anabilim Dalı’nda DAAD bursu ile ileri düzey eğitim görmüş, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı’nda başasistan ve doçent olarak görev yaptıktan sonra Şubat 2008’den bu yana aynı klinikte profesör olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
Ayrıca laparoskopik cerrahi alanındaki deneyimini Charité Üniversite Hastanesi (Berlin)’nde gerçekleştirdiği eğitimlerle geliştirmiştir.
Mesleki İlgi Alanları
- Nöroüroloji
- Kadın Ürolojisi
- Rekonstrüktif Üroloji
- Üriner inkontinans (idrar kaçırma)
- Alt üriner sistem fonksiyon bozuklukları
- Ürolojide laparoskopik cerrahi









