Özet Bilgi

Elektronik sigara kullanımı, ses tellerini örten kadifemsi ince mukozayı kurutup titreşim dinamiklerini bozarak ses kısıklığı, çatallanma ve Reinke ödemi gibi patolojilere yol açar. Propilen glikol, gliserin ve yüksek nikotin içeren bu cihazların uzun süreli tüketimi geri dönüşümsüz fibrotik doku hasarına, ses teli nodülü veya polipine zemin hazırlar. İyileşme sürecinde cihazın derhal bırakılması, bol sıvı tüketimi ve eşlik eden reflünün tedavisi kritik öneme sahiptir.
Tıbbi İçerik Katkısı: Op. Dr. Erkan Aktan – KBB & Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

Ünlü şarkıcı Selena Gomez’in uzun süre elektronik sigara kullanımı sonrasında sesinin değiştiğini ve pişman olduğunu açıklaması, bu cihazların ses sağlığı üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı. Benzer şikayetlerle başvuran çok sayıda ses sanatçısı bulunmaktadır.

Elektronik sigara veya ısıtılmış tütün ürünlerine geçildiğinde ses tellerinin klasik sigaraya kıyasla daha az zarar göreceği yönünde yaygın bir inanış hakimdir. Günümüzde gençlerin neredeyse üçte birinin elinde bu cihazlar görülmekte ve ürünler hiçbir zararı yokmuş gibi tüketilmektedir.

Bu konuda yürütülen bilimsel araştırmalar henüz tam olarak tamamlanmamış olsa da elektronik sigaraların ses telleri üzerinde geleneksel sigaraya benzer ciddi olumsuz etkileri mevcuttur.

Ses Tellerinin Anatomik Yapısı ve Sigara Dumanının Etkisi

Ses tellerinin üzeri son derece ince ve kadifemsi bir doku tabakasıyla kaplıdır. Nefes alma sırasında ses telleri açılarak akciğerlerin hava ile dolmasını sağlar. Nefes verme esnasında ise teller bir araya gelir ve bu kadifemsi ince yapının titreşmesiyle ses aralığı ile ses tonu meydana gelir. Kadifemsi dokunun kendi üzerinde kesintisiz bir dalgalanma hareketi bulunur.

Geleneksel sigara veya elektronik sigara bu kadifemsi dokunun doğal dalgalanmasını bozar. Ses tellerinin üzerindeki koruyucu nemlenmeyi tamamen ortadan kaldırır, dokuyu kurutur ve teller üzerinde ödem oluşturur. Yaşanan bu tablonun etkisiyle ses sanatçıları seslerini ısıtmak için gereken sürenin belirgin şekilde uzadığını fark eder. Seste çatallanmalar ortaya çıkar ve yüksek tonlara çıkmakta ciddi zorluklar yaşanır.

Elektronik Sigara İçeriğindeki Maddeler ve Nikotin Seviyesi

Toplumda sigarayı bırakıp elektronik sigaraya geçildiğinde vücudun zarar görmeyeceğine dair yanlış bir algı bulunmaktadır. Elektronik sigaraların içerisinde dört temel madde yer alır:

Bitkisel gliserin (vegetable oil)
Esans ve aroma vericiler
Propilen glikol
Nikotin

Yapılan araştırmalar, bazı elektronik sigara kartuşlarının sadece bir tanesinde bulunan nikotin oranının tam bir paket sigaradakine yakın olduğunu göstermektedir.

Ses Tellerindeki Hasarın Tedavisi ve İyileşme Süreci

Elektronik sigara kaynaklı ses problemlerinden muzdarip olan bireylerin ses sağlığını geri kazanabilmesi için belirli tedavi adımları uygulanır:

İlk yapılması gereken adım elektronik sigara kullanımını tamamen bırakmaktır.
Kuruyan dokunun toparlanması adına bol miktarda sıvı alımı sağlanmalıdır.
Kişide eşlik eden bir mide reflüsü şikayeti bulunuyorsa reflünün mutlaka tedavi edilmesi gerekir.

Erken dönemde kulak burun boğaz hekimleri tarafından durum saptandığında ve kişi elektronik sigarayı bıraktığında oluşan hasar geri dönüşümlüdür.

Reinke Ödemi, Nodül, Polip ve Cerrahi Tedavi

Cihazların çok uzun yıllar boyunca kullanılması ses tellerindeki dokuda fibrotik değişikliklerin yerleşmesine neden olur ve bu yapısal değişikliklerin bir kısmı geri dönmez. Sigara içen bireylerde görülen Reinke ödemi tablosu, yani ses tellerinde aşırı şişme hali meydana gelebilir. İlerleyen süreçte ses tellerinde nodüller ve polipler oluşabilir.

Bu ileri lezyonlarda cerrahi operasyonla müdahale etmek gerekir. Cerrahi müdahale yapılsa bile ameliyat sonrasında sigara veya elektronik sigara kullanılmadan önceki orijinal ses kalitesine yeniden ulaşmak mümkün olmamaktadır.

Op. Dr. Erkan Aktan

KBB & Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

Op. Dr. Erkan Aktan, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup Kulak Burun Boğaz uzmanlık eğitimini Türkiye’de tamamlamıştır. Uzmanlık sonrası Amerika Birleşik Devletleri’nde Dartmouth Hitchcock Medical Center ve Harvard Medical School’a bağlı Massachusetts Eye and Ear Infirmary’de kulak hastalıkları, pediatrik KBB, endoskopik sinüs cerrahisi ve facial rekonstrüktif cerrahi alanlarında ileri düzey eğitimler almıştır. Türkiye’ye döndükten sonra çeşitli özel hastanelerde görev yapmış, 2009 yılında muayenehanesini açmış; Amerikan Hastanesi’nde visiting staff olarak çalışmış ve 2013 yılından itibaren İstanbul Florence Nightingale Hastanesi’nde kadrolu hekim olarak görev almıştır.