Migren Nedir, Nasıl Teşhis Edilir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Uzm. Dr. Yeşim Abanoz & Uzm. Dr. Yasin Abanoz
Nöroloji Uzmanı
Video yayın tarihi: 13 Kasım 2026
Özet Bilgi
Migren; genellikle tek taraflı zonklayıcı baş ağrısı, bulantı, ışık-ses hassasiyeti ve görsel aura belirtileriyle seyreden, klinik öykü ve sekonder nedenleri dışlayan kraniyel MR görüntüleme ile teşhis edilen yaygın bir primer baş ağrısıdır. Atak döneminde ağrı kesiciler ve triptanlar kullanılırken, ayda en az 15 gün baş ağrısıyla tanımlanan kronik migren tablosunda en az 6 ay süreli düzenli koruyucu (profilaktik) ilaç tedavileri planlanır. Güncel nörolojik yaklaşımda baş çevresinde en az 31 noktaya uygulanan botulinum toksin enjeksiyonu ile migren mekanizmasındaki CGRP molekülünü hedefleyen migren aşısı ve gepant grubu ilaçlar atak sıklığını azaltmada yüksek klinik etkinlik sağlar.
Tıbbi İçerik Katkısı: Uzm. Dr. Yeşim Abanoz & Uzm. Dr. Yasin Abanoz
Migren Nedir, Nasıl Teşhis Edilir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Migren, primer baş ağrıları içinde yer alan ve toplumda çok sık görülen bir baş ağrısı tipidir. Türkiye’de 10 milyonun üzerinde migren hastası olduğu düşünülüyor. Migren kadınlarda 3-4 kat daha sık görülüyor. Kadınların yaklaşık %25’inde, erkeklerde ise her 10 erkekten birinde migren olduğu görülüyor.
Migren tanısı nasıl konur?
Migren tanısı için öncelikle hastalarla ayrıntılı bir görüşme yapıyoruz. Bu görüşmede şunları öğreniyoruz:
- Şikayetlerin ne zaman ortaya çıktığı
- Ağrının kaç saat sürdüğü
- Ağrının karakteri
- Ağrının ataklar halinde mi geldiği, yoksa her gün sürekli mi yaşandığı
Genelde tanı kriterleri bizim için yeterli oluyor. Hastadan aldığımız bilgiler kriterleri karşılıyorsa çoğunlukla tanı koymamız için bu yeterli. Farklı baş ağrılarını dışlamak ya da altta yatan başka bir nedeni ekarte etmek için bazı tetkikler isteyebiliyoruz. Migreni düşündüren, migren gibi davranan başka hastalıkları dışlamak için kraniyel MR görüntüleme istiyoruz.
Migren ağrısı nasıl olur, ne kadar sürer?
Migren baş ağrısı genellikle tek taraflıdır. Başın sağ ya da sol tarafında zonklayıcı karakterde ortaya çıkar ve 4 ile 72 saat sürebilir.
Migren ağrısına eşlik eden belirtiler nelerdir?
Migrende baş ağrısına çoğu zaman başka şikayetler de eşlik ediyor:
- Bulantı (çoğu zaman)
- Şiddetli ataklarda kusma
- Işıktan ve sesten rahatsızlık
- Gözde kızarıklık ve göz yaşarması (nadiren)
Hastalar bu dönemde karanlık bir odaya geçip uyumak isteyebiliyor.
Migren atağı öncesinde hangi belirtiler görülür?
Migren atağı öncesinde bazı belirtiler ortaya çıkabiliyor. Bunlara prodrom belirtiler diyoruz:
- Konsantrasyon eksikliği
- Unutkanlık
- Tam odaklanamama
Migrende aura nedir?
Hastaların dörtte birinde aura ortaya çıkıyor. En çok gördüğümüz auralar görsel auralardır. Hastalar özellikle şu belirtilerden bahsediyor:
- Zigzag şeklinde görme
- Işık çarpması
- Daha az sıklıkla vücutta karıncalanma
Aura başladığında çoğunlukla arkasından baş ağrısı atağı geliyor.
Migren atağı başladığında ne yapılmalı?
Bazı hastalar ışık ve sesten rahatsız oldukları için karanlık bir ortama geçip uyumayı tercih ediyor. Bu aslında oldukça etkili bir yöntem.
Bunun dışında atak tedavisinde kullanılan ilaçlar var:
- Ağrı kesiciler: Hasta baş ağrısının geldiğini hissettiği anda çok farklı ağrı kesiciler kullanabiliyoruz. Hastalar özellikle ataklarla giden migrende ağrı kesicilerden fayda görüyor.
- Triptanlar: Atak döneminde kullanılan ve oldukça etkili ilaçlardır. Piyasada çok farklı triptan çeşidi bulunuyor.
Hastaya uygun tedaviyi ve uygun ağrı kesiciyi seçerek tedaviye başlıyoruz.
Kronik migren nedir?
Migren yalnızca ataklarla seyretmeyebilir, zaman içinde kronikleşebilir. En az 3 ay süreyle ayda en az 15 gün baş ağrısı yaşayan hastalarda kronik migrenden bahsediyoruz. Bu 15 günün en az 8 gününde ağrının migren karakterinde olması gerekiyor.
Kronik migren tedavisi nasıl yapılır?
Kronik migrende tedavi biraz değişiyor ve profilaktik, yani önleyici tedaviler devreye giriyor. Bunlar baş ağrısının gelmesini önleme amaçlı uyguladığımız tedavi stratejileridir.
Önleyici tedavide kullandığımız eski, hap tarzındaki ilaçlar şunlardır:
- Tansiyon ilaçları
- Epilepsi ilaçları
- Depresyon ilaçları
Hastanın eşlik eden (komorbid) başka bir hastalığı varsa ilaç seçimini buna göre yapıyoruz. Örneğin hem migreni hem tansiyon yüksekliği olan hastada tansiyon ilaçlarını, depresif şikayetleri olan hastada depresyon ilaçlarını tercih ediyoruz.
Hastalar bu ilaçları ağrı olduğunda almıyor, her gün düzenli olarak kullanmaları gerekiyor. Bu düzenli bir tedavi ve en az 6 ay devam etmek gerekiyor.
Migrende botulinum toksin uygulaması nasıl yapılır?
Elimizi güçlendiren bir diğer tedavi stratejisi botulinum toksin uygulamasıdır. Kronik migrende çok sık kullanıyoruz ve bu konuda deneyimimiz çok fazla.
Uygulama, başın çevresindeki belirli noktalara enjeksiyonlar şeklinde yapılıyor. En az 31 noktaya enjeksiyon yapıyoruz, bunun dışında ek noktalar da belirleyebiliyoruz. Hastaları genelde 1 hafta ya da 10 gün sonra kontrole çağırıyoruz. Kontrolde ek noktalar belirlenip ek enjeksiyonlar yapılabiliyor.
Oldukça etkili bir yöntem, ancak her 3-4 ayda bir uygulamak gerekiyor. Tek bir enjeksiyondan hastalar fayda görmüyor, etkisi belirli bir süre devam ediyor. Bazı hastalarda etki süresi daha da uzayabiliyor ve bu hastalar enjeksiyon için 6 ayda bir, hatta bazen yılda bir gelebiliyor.
Migrende CGRP nedir?
Son dönemde botulinum toksin uygulamasına ek olarak migrene özgü yeni nesil ilaçlar çıktı. Bunların bir kısmı enjeksiyon şeklinde, ama hap tedavileri de kullanılmaya başlandı.
Migrene özgü tedavilerde CGRP adı verilen bir molekül gündemde. CGRP’ye kalsitonin gen ilişkili peptit diyoruz. Nöropeptit yapısında bir moleküldür ve migrenin mekanizmasında oldukça ön plandadır. Salgılandığında damarlarda genişleme yaratıyor ve ağrının iletilmesini artırıyor. Yeni tedaviler bu molekülü durdurma yönünde elimizi güçlendirdi.
Migren aşısı nedir, nasıl uygulanır?
Yeni tedavilerin bir kısmı enjeksiyon şeklinde. Bunlara migren aşısı da deniyor, ama bu gerçek bir aşı değil. Bağışıklık sistemi üzerinden işleyen bir tedavi yöntemi değil, ancak içinde antikor bulunuyor. Bu antikor CGRP molekülüne bağlanarak onun işlevini durduruyor, engelliyor ve böylece migren atağının gelmesini önlüyor.
Uygulama şekli şöyle:
- Ayda bir kez yapılan tedavi protokolleri var, bazı formlarında ise enjeksiyon 3 ayda bir uygulanıyor.
- İlk enjeksiyonu doktor ya da bu konuda deneyimli bir sağlık personeli yapabilir.
- Sonrasında hasta, işlemi kendi evinde ayda bir tek doz ya da 3 ayda bir olacak şekilde kendisi yapabiliyor.
- Kol ya da bacağa, tıpkı insülin gibi enjekte ediliyor.
- Bu formların hazır enjektörleri var ve eczaneden temin edilebiliyor.
Aslında kolay bir enjeksiyon yöntemi. İğneden korkan hastalar var. Özellikle botulinum toksin uygulamasında 31 noktaya iğne denildiğinde hasta geri çekilebiliyor, iğneden ürkebiliyor. Bu hastalarda da elimiz güçlendi. Ayda bir tek iğneyle hasta migren baş ağrısı yaşamadan hayatına devam edebiliyor.
Migren için yeni hap tedavileri: Gepantlar
Enjeksiyonlara ek olarak hap şeklinde, ağızdan alınan ilaçlar da devreye girdi. Gepant adı verilen bu ilaçlar kalsitonin gen ilişkili peptit reseptörünü bloke ediyor. Böylece molekül reseptöre bağlanamıyor ve atakları yine durdurmuş oluyoruz. Bu hap şeklindeki ilaçlar hem epizodik migrende hem kronik migrende, hatta atak sırasında da kullanılabiliyor.
Migren katlanılması gereken bir hastalık mı?
Eskiden elimizdeki tedaviler atakları tam olarak sonlandıramayabiliyordu ve çoğu hastada migren kronikleşebiliyordu. Şimdi oldukça etkili moleküller var. Migren katlanılması gereken bir hastalık değil. Uygun tedaviyle, bu konuda uzman hekimlerle birlikte hastalarımız oldukça memnun bir şekilde tedavi olabilirler.
Uzm. Dr. Yasin Abanoz
Nöroloji Uzmanı
2006 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş, 2012 yılında aynı kurumda nöroloji uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. 2012–2014 yılları arasında Düzce Atatürk Devlet Hastanesi’nde nöroloji uzmanı olarak görev yapmış, 2014–2016 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı’nda klinik nörofizyoloji alanında ileri düzey eğitim almıştır. Halen Doğuş Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı’nda doktor öğretim üyesi ve program başkanı olarak görev yapmaktadır.
Genel nöroloji, epilepsi, kas ve sinir hastalıkları, serebrovasküler hastalıklar, demans, yürüyüş ve denge bozuklukları, uyku bozuklukları ve baş ağrısı başlıca ilgi alanlarıdır. Klinik nörofizyoloji alanında elektromiyografi (EMG), elektroensefalografi (EEG), uyandırılmış potansiyeller (VEP-SEP-BAEP), tek lif EMG ve ileri EMG teknikleri ile tanı ve değerlendirme çalışmalarını sürdürmektedir.







