Böbrek Üstü Kitleleri ve Cerrahisi

Böbrek üstü bezleri (sürrenal bezler), böbreklerin üst bölümünde yer alan, üriner sistemle ve böbrekle doğrudan fonksiyonel bağı bulunmayan endokrin organlardır. Bu organlarda gelişen kitleler fonksiyonel olduklarında salgıladıkları hormonların yol açtığı klinik semptomlarla ortaya çıkar. Fonksiyonel olmayan kitleler ise büyüdükçe çevre dokulara yaptıkları bası, rahatsızlık hissi ve ağrılarla kendini gösterir.

Endokrin cerrahisi uzmanı; genel cerrahi eğitiminin üzerine sadece tiroid, paratiroid ve böbrek üstü bezi gibi endokrin organların cerrahisi ve ameliyatlarıyla ilgilenen hekimdir.

Tesadüfen Saptanan Kitlelerde (İnsidentaloma) Tanı ve Kanser Riski

Fonksiyon göstermeyen böbrek üstü bezi kitleleri çoğu zaman başka nedenlerle çekilen bilgisayarlı tomografi veya batın MR görüntülerinde tesadüfen saptanır.

Tesadüfen saptanan insidentaloma veya adenom varlığında ilk olarak kitlenin hormonal bir fonksiyonunun olup olmadığı incelenir. İkinci aşamada kitlenin çapı değerlendirilir. Fonksiyonel tümörlerde genellikle uygulanan medikal tedavinin ardından cerrahi kararı verilir. Fonksiyonel olmayan kitlelerde ise cerrahi kararında temel kriter çaptır.

Çap değerlendirmesinde risk kriterleri şunlardır:

• 4 santimetrenin altındaki kitlelerde kanser riski son derece düşüktür.
• 4 ile 6 santimetre arasındaki kitleler risk açısından tartışmalıdır.
• 6 santimetre ve üzerine çıkan kitlelerde kanser riski belirgin şekilde artar.
• Sadece yağ dokusundan zengin myelolipoma tümörlerinde kanser riski bulunmaz.

Böbrek Üstü Bezi Ameliyatları: Laparoskopik ve Açık Cerrahi

Böbrek üstü bezi ameliyatlarında ağırlıklı olarak laparoskopik cerrahi uygulanır. Laparoskopi yöntemi genellikle tek bir ensizyondan, yaklaşık 2 ila 3 santimetrelik tek bir delikten gerçekleştirilir. Çapı 8 santimetreyi aşan, 9-10 santimetreye ulaşan çok büyük kitlelerde ise açık cerrahi yöntem tercih edilmektedir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci ve Cushing Sendromu Yönetimi

Ameliyat sonrası hastanede yatış süresi uygulanan cerrahi tekniğe ve tümörün hormonal yapısına göre değişir:

• Açık cerrahi uygulanan hastaların en az 5 ila 7 gün hastanede yatması gerekebilir.
• Fonksiyonel olmayan kitlelerde laparoskopik cerrahi yapılan hastalar genellikle 2 günde taburcu olabilir.
• Fonksiyonel tümörlerde, alınan tarafın karşısında kalan böbrek üstü bezinin fonksiyonlarının normale dönmesi beklendiği için hastanede yatış süresi uzayabilir.

Kortizolün aşırı salgılandığı Cushing sendromu tablolarında, hastalıklı bez alındığında diğer böbrek üstü bezi öbür tarafın aşırı fonksiyonu sebebiyle uykuda (baskılanmış) olabilir. Bu durumda hastaya dışarıdan kortizon desteği verilerek diğer bezin aktif çalışmaya başlaması beklenir. Bu bekleme süresi hastadaki klinik tablonun şiddetine göre değişir.

Böbrek üstü bezi ameliyatı planlanan hastaların mutlaka bir endokrinolog tarafından değerlendirilmesi ve operasyon için endokrin cerrahisi alanında uzmanlaşmış hekimlere başvurması gerekir.