Zehirli Guatr: Sıkça Merak Edilen Sorular

Zehirli Guatr Nedir, Tipleri, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Zehirli guatr bir zehirlenme durumu değildir. Tiroid bezinin hormonları aşırı salgılaması tablosudur. Kanda tiroid hormon düzeylerinin yükselmesiyle birlikte çeşitli klinik sendromlar ortaya çıkar.

Hipertiroidi yani zehirli guatrın üç ana tipi bulunur:

• Basedow-Graves Hastalığı: En sık görülen, tiroid bezinin yaygın (difüz) büyümesiyle seyreden tablodur.
• Tek Sıcak Nodül: Tiroid bezinde tek bir nodülün aşırı hormon üretmesidir.
• Multinodüler Toksik Guatr: Tiroid bezinde çok sayıda nodülün bulunduğu ve bu nodüllerden bir veya birkaçının sıcak karakterde olup aşırı hormon salgıladığı durumdur.

Zehirli Guatrda Üç Ana Tedavi Seçeneği

Zehirli guatr tedavisinde üç temel yöntem uygulanır:

• Medikal İlaç Tedavisi: Tiroid hormonlarının üretimini (sentezini) baskılayan ilaçlar verilir.
• Atom Tedavisi (Radyoaktif İyot): Özellikle Basedow-Graves hastalarında veya tek sıcak nodülü olanlarda, ameliyatın uygun olmadığı veya cerrahinin yapılamadığı durumlarda tercih edilir.
• Cerrahi Tedavi (Ameliyat): İlaç tedavisi sonrası nüks görülen veya cerrahi endikasyonu olan hastalarda tiroid dokusunun çıkarılması işlemidir.

Basedow-Graves, Göz Belirtileri ve Tiroid Krizi Riski

Basedow-Graves hastalığında tiroid bezi difüz olarak büyür; bazen bezin içinde soğuk nodüller de yer alabilir. İlaç tedavisi başlanan Basedow-Graves hastalarında ameliyat planlanıyorsa hormon düzeylerinin normale dönmesi beklenir. İlaç tedavisinden sonra nüks gelişen vakalarda cerrahiye başvurulur.

Basedow-Graves hastalarında egzoftalmus denilen gözlerin büyümesi ve öne doğru fırlaması durumu görülebilir. Gözdeki bu tablonun tedavisi göz doktorları tarafından yürütülür; ancak öncelikle tiroid bezindeki hormonal problemin çözülmesi gerekir. Bilimsel yayınlar cerrahi tedavinin bu süreçte oldukça yararlı olduğunu göstermektedir.

Zehirli guatr hastalarında hormon seviyeleri normale getirilmeden kesinlikle ameliyat yapılmaz. Hormonlar kontrol altına alınmadan operasyona girilmesi halinde hasta ameliyat sırasında ölümcül olabilen tiroid krizine girebilir.

Ameliyatta Ses Tellerini Koruyan Sinir Monitörizasyonu

Gerek standart tiroid ameliyatlarında gerekse zehirli guatr cerrahisinde, ses tellerini (vokal kordları) hareket ettiren rekürren laringeal sinirlerin monitörizasyonu uygulanır.

Sinir monitörizasyon sistemi sayesinde operasyonun başında, ameliyat süresince ve ameliyatın sonunda sinirin motor fonksiyonları teyit edilir. Uygulanan tüm güvenlik önlemlerine rağmen operasyon sonrası geçici ses kısıklıkları yaşanabilir. Motor fonksiyonların sağlam olduğunun monitörizasyonla görülmesi, yaşanan kısıklığın geçici olduğunu kanıtlar.

Hangi Vakada Hangi Cerrahi Yöntem Tercih Edilir?

Uygulanacak cerrahi yöntem tiroid bezindeki hastalığın yaygınlığına göre belirlenir:

Basedow-Graves (Difüz Tip): Tiroid bezinin tamamı (total tiroidektomi) çıkarılır. Geride doku bırakılması ilerleyen dönemde hastalığın tekrarlamasına yol açar.

Tek Sıcak Nodül: Nodül tek bir lobda (örneğin yalnızca sağ lobda) yerleşmişse tek taraflı ameliyat yapılır ve diğer sağlam tiroid dokusu korunur.

Multinodüler Toksik Guatr: Çok sayıda nodülün bulunduğu vakalarda iki taraflı total ameliyat tercih edilir.

Sıcak ve Soğuk Nodüllerde Kanser Riski

Aşırı hormon üreten sıcak nodüllerde kanser görülme oranı %1 gibi oldukça düşük bir seviyededir. Basedow-Graves zemininde gelişen soğuk nodüllerde veya multinodüler toksik guatrda sıcak nodüllerin yanında bulunan soğuk nodüllerde kanser riski %8 ile %10 arasındadır.

Ameliyat Sonrası İyileşme, Beslenme ve İlaç Kullanımı

Tiroid ameliyatlarından sonra iyileşme süreci hızlı ilerler. Anesteziden yaklaşık 3-4 saat sonra hasta sulu gıdalar tüketmeye başlar, akşam saatlerinde normal beslenmeye geçer ve genellikle ertesi gün taburcu edilir. Tekrar ameliyat edilen (reoperasyon) vakalarda hastanede kalış süresi 2-3 güne, bazen 4 güne kadar uzayabilir. Boyun bölgesinde dren bulunmayan hastalar operasyondan 24 saat sonra banyo yapabilir.

Ameliyat sonrası hormon replasman tedavisi şu şekilde planlanır:

• İki taraflı total ameliyatla tiroid bezinin tamamı alınmışsa (kanser saptanmayan vakalarda) hormon ilacına hemen ertesi gün başlanır.
• Tek taraflı ameliyat yapılmışsa en az bir ay beklenir. Kalan karşı lobun fonksiyonunu değerlendirmek amacıyla tiroid hormon testleri yapılır ve sonucuna göre ilaç tedavisine karar verilir.

Tedavi Sürecinde Doğru Hekim Seçimi

Zehirli guatr hastalarında ameliyat kararının öncelikle bir endokrinoloji uzmanı tarafından verilmesi gerekir. Cerrahi kararı kesinleştikten sonra operasyonun genel cerrahi branşı içinde sadece bu alanda uzmanlaşmış endokrin cerrahisi hekimleri tarafından yapılması önerilir.