Rotator Manşet Zedelenmeleri ve Tedavi Yöntemleri

Rotator manşet, kolun dirsekten yukarıdaki bölümünü kürek kemiğine bağlayan kaslar ve kirişlerin oluşturduğu bir demettir. Çalışırken veya spor yaparken omzun sağlam ve dengede durmasını sağlar. Burada meydana gelecek bir zedelenme, omuzda hem ağrı hem de güçsüzlük oluşturur.

Omuz Ağrısının Nedenleri ve Rotator Manşetin Rolü

Omzun ağrımasının temel sebebi, dokuların şişmiş ve hasar görmüş olmasıdır. Bir yere uzanmak, ağır kaldırmak ya da bir şey fırlatmak gibi aynı hareketlerin tekrarlanması, omuz veya kol üzerine ani ve sert düşmeler ve ilerleyen yaşla birlikte rotator manşetin zayıflaması bu duruma yol açabilir.

Rotator manşet zedelenmesinde günlük basit hareketler bile ağrı verir. Çalışırken, spor yaparken hatta dinlenirken ağrı hissedilebilir. Rotator manşet lezyonlarında özellikle gece omzun üzerine yatmakla oluşan ağrı tipiktir. Elinizi sırtınıza götürürken, saçınızı tararken, kolunuzu kaldırırken, perde çekerken, ağırlık kaldırırken, valiz taşırken ve dinlenirken ağrı ortaya çıkabilir.

Sağlıklı bir rotator manşet; uzanma, fırlatma, itme, çekme ve kaldırma gibi çok çeşitli hareketlerin yapılmasını, omzun sağlam ve dengeli kalmasını sağlar. Kolu gerektikçe yukarı ve aşağı hareket ettirir, yanlara uzatır ve arkaya döndürür. Ancak zedelenme durumunda basit hareketler bile ağrılı hale gelir.

Sağlıklı Manşeti Oluşturan Anatomik Yapılar

Omuz eklemi, kol kemiği (humerus) başının kürek kemiğinin (skapula) yuvasına yerleştiği bir eklemdir. Rotator manşet bu eklemi destekleyen kaslar ve kirişlerden oluşur, omuz hareketlerini gerçekleştirir ve omzun sağlam durmasını sağlar. Kürek kemiğinde korakoid ve akromiyon adında iki parça bulunur. Bursa, rotator manşeti koruyan sıvı dolu bir kesedir. Kirişler ise kasları kol kemiğine bağlayan güçlü bağ dokularıdır.

Rotator manşet dört temel kastan oluşur:

• Supraspinatus kası kol kemiği başının üstünden geçer.
• Subskapularis kası kol kemiği başının önünden geçer.
• İnfraspinatus ve teres minör kasları kol kemiği başının arkasından geçer.

Manşet Yıpranması, Tendinit ve Yırtıklar

Rotator manşet kasları günlük etkinliklerin, spor yapmanın getirdiği yıpranmadan veya ani bir sakatlanmadan zarar görür. Bu hasar omzunuzda güçsüzlük ve ağrı oluşturarak en basit işleri yapmanızı güçleştirir.

Fırlatma veya başın üzerine uzanma gibi hareketlerin tekrarlanmasıyla rotator manşet kirişlerinde aşırı kullanıma bağlı tahriş ve şişme (tendinit) oluşur, manşet zedelenir.

Bursa veya kirişlerde şişme meydana gelirse sıkışma sendromu ortaya çıkabilir. Bursa ile akromiyon arasındaki açıklık daralır ve yumuşak doku kemiğe dayanarak ağrı yapar. Bazı durumlarda akromiyonun kendiliğinden gaga gibi kıvrık olması bu açıklığın daralmasına ve tahrişe neden olur.

Yeni veya eski bir rahatsızlık rotator manşette kireç birikintileri oluşturabilir. Kirişler arasındaki kireçlenmeye kalsifik tendinit, bursadaki kireçlenmeye kalsifik bursitis denir. Bu sert birikimler eklemin yumuşak dokularını tahriş eder.

Rotator manşet kas ve kirişlerindeki yırtılmalar ağır tendinitle ya da ani yaralanmalarla ortaya çıkabilir. Kirişin sadece küçük bir kısmı yırtılabileceği gibi (kısmi yırtılma), kiriş boydan boya da yırtılabilir (tam yırtılma). Bu durum hem ağrı verir hem de omuzda güçsüzlük yaratır.

Cerrahi Onarım ve Ameliyat Yöntemleri

Ameliyat yöntemi, rotator manşetteki hasarın tipi, büyüklüğü ve oluştuğu yere bağlı olarak belirlenir. Bu ameliyat iki farklı yöntemle yapılabilir:

• Artroskopi yöntemi: Artroskop denilen ince bir kamera kullanılarak yapılır. İnce bir tüpün içindeki küçük kamera bir video-monitöre görüntü gönderir ve omuz ekleminin içi görüntülenir. Tarayıcıyı ve diğer ameliyat aletlerini omzun içine sokmak için küçük bir kesik yeterlidir.
• Açık ameliyat: Omuzda tek ve daha büyük bir kesik yapılarak uygulanır.

Eklem İçi Temizleme ve Tendon Onarımı

Sıkışma ya da kalsiyum birikmesi gibi sorunlar, hasarlı dokunun temizlenmesi (debridman) yöntemiyle tedavi edilebilir. Operatör yangılı bursayı çıkarabilir ve/veya akromiyonun hasarlı yerini alarak eklemi rahatlatır. Gerektiğinde kalsiyum birikintileri de temizlenebilir.

Rotator manşette yırtılmış bir kiriş varsa bunun hasarlı ucu kesilerek temizlenir. Daha sonra kiriş; çıpalar (anchor), raptiyeler veya dikişle yeniden kol kemiğine sabitlenir. Bunlar yerleştirildikleri yerde kalır ve daha sonra alınmaları gerekmez.