Sert Dirsek: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Sert dirsek, dirsek ekleminin fonksiyonlarını yerine getiremeyecek tarzda hareket kaybıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Günlük hayatımızda dirsek fonksiyonları büyük önem taşımaktadır. Çeşitli nedenler sonrası dirsek eklemini hareket ettiremeyen kişilerde oldukça ciddi fonksiyonel kayıp oluşmaktadır.

Hastalar ellerini ağızlarına götürememekte, dişlerini fırçalayamamakta, saçlarını tarayamamakta, günlük kişisel bakımlarını yapamamakta ve bu hareket kaybı nedeniyle psikolojik olarak da kendilerini oldukça rahatsız hissetmektedirler.

Sert Dirsek Neden Oluşur?

Sert dirsek hastalığının oluş mekanizması çok çeşitlidir. En sık, dirsek ekleminin herhangi bir bölümünde gelişen kırık sonrası ortaya çıkabilir. Dirsek kırığı sonrası konservatif (cerrahi olmayan) tedavi uygulanan ve dirsek eklemleri uzun süre tespit altında kalan (alçılı tespitler) hastalarda sert dirsek gelişme ihtimali fazladır. Ayrıca dirsek kırığı sonrası cerrahi tedavi uygulanan hastalarda da özellikle erken hareket verilmediği takdirde sertlik oluşma riski artar.

Kafa travması geçirmiş ve yoğun bakımda kalmış hastalarda, nedeni tam açıklanamayacak şekilde, dirsek kırığı olmaksızın da sert dirsek gelişme ihtimali yüksektir. Ayrıca yanık sonrası dirsek ekleminde hareket kısıtlılığı gelişen oldukça fazla hasta bulunmaktadır. Çocuklarda sert dirsek gelişme riski erişkinlere göre daha azdır. Sertlik derecesine göre hastanın eklem fonksiyonları etkilenir.

Sert Dirsek Gelişimi Önlenenebilir mi?

Sert dirsek gelişimini bazı vakalarda önleyebilmek mümkündür. Dirsek eklemi hareketsizliğe en duyarlı eklemlerden biridir. Aynı omuz ekleminde olduğu gibi uzun süre hareket ettirilmediği takdirde sertleşebilir. Bundan dolayı basit dirsek travmalarında hastanın ağrı şikayetleri geçtikten sonra dirsek eklemine hareket verilmesi gelişebilecek sertliği önleyebilecektir. Ciddi dirsek kırıkları sonrası yapılan ameliyatlarda dirsek ekleminin mümkün olduğu kadar fazla stabil olmasına çalışılır. Amaç; kırıkların stabil olduğu, hareket etmediği bir dirsek eklemi elde etmek ve erkenden dirsek eklem fonksiyonlarına başlayabilmektir.

Yapılan ameliyatlar sonrası erken dirsek hareketlerine başlanmaması, değişik derecelerde olmak üzere dirsek eklem hareket kaybına yol açabilir. Ameliyat sonrası erken fizik tedaviye başlamak önemlidir. Ancak fizik tedavinin tamamen ehil ellerde yapılması gerekmektedir. Ekleme nazik olmadan yapılan zorlamalı hareketler yarardan çok zarar ortaya çıkarabilmektedir.

Sert Dirsekte Konservatif (Cerrahi Olmayan) Tedavi

Sert dirsek gelişen (özellikle ek kemik oluşumu olmayan) vakalarda konservatif tedavide amaç, dirsek eklem hareketlerine ulaşılmasıdır. Bu tip olgularda konservatif tedavi, fizik tedavi demektir. Nazik ve tecrübeli ellerde yapılan, dirsek ekleminin ileri derecede hareket kısıtlılığı olmayan vakalarında fizyoterapi ile başarı sağlanabilir. Ancak dirsek eklem hareketlerinin bir noktadan sonra açılmadığı ve ilerlemenin sağlanamadığı olgularda fizik tedavide ısrarcı olmak hastaya herhangi bir fayda getirmez. Fizik tedavinin başarısız olduğu vakalarda vakit geçirmeden bu alanda deneyim sahibi bir ortopedi doktoruna başvurmak gereklidir.

Sert Dirsekte Açık Cerrahi Tedavi

Dirsek ekleminin sertleşmesine neden olan çeşitli faktörler vardır. Dirsek eklem kapsülünün kalınlaşması ve büzüşmesi, dirsek eklemi etrafında hareketi tamamen engelleyen kemiksel yapıların oluşması ve özellikle yanık sonrası vakalarda bu olaylara cilt altı ve ciltteki sertleşmelerin eklenmesi eklemi çalışmaz hale getirebilir.

Fizik tedavi ile başarılı olunamayan vakalarda dirsek eklem kapsülünün açık cerrahi metodlar ile gevşetilmesi ve dirsek eklem çevresinde oluşmuş ekstra kemik dokuların ortadan kaldırılması gerekmektedir.

Bu müdahale oldukça zor, yüksek tecrübe ve dikkat gerektiren bir cerrahidir. Eklem çevresinden geçen damar ve sinir yapılarının korunarak eklemde sertliğe yol açan diğer yapıların gevşetilmesi amacını taşımaktadır. Cerrahi sonrası hemen dirsek hareketlerine başlamak önemlidir. Amaç, dirsek eklemini günlük fonksiyonlarda kullanılabilir hale getirmektir.

Sert Dirsekte Artroskopik (Kapalı) Cerrahi Tedavi

Dirsek ekleminde hareket kısıtlığının fazla olmadığı ve olaya kemiksel yapıların eşlik etmediği olgularda dirsek eklem kapsülü kapalı ameliyatlarla (artroskopik) gevşetilip dirsek eklem fonksiyonları normalleştirilebilir. Burada kritik husus, ileri derecede hareket kısıtlılığı olan olgularda artroskopik cerrahinin uygun olmayabileceğidir.

Artroskopik cerrahi kansız bir cerrahidir ve hasta konforu çok daha yüksektir. Uygun vakalarda güvenle tercih edilebilir.

Cerrahi Sonrası Fizyoterapi ve İyileşme Süreci

Cerrahi sonrası sert dirsek olgularında fizyoterapi olmazsa olmazdır. Fizyoterapi ile ameliyat sırasında elde edilen eklem hareketlerinin korunmasına çalışılır. Fizyoterapi profesyonel ellerde veya hekimle işbirliği yapan hastanın kendisi tarafından da yapılabilmektedir. Amaç, zorlayıcı hareketler olmadan dirsek eklem hareketlerinin yeniden kazanılmasıdır. Ek kemik oluşumlarının tekrarlamasını engellemek amacıyla sürece ilaç tedavisi de eklenebilmektedir.

Bu süre hastanın maksimum hareket yeteneğini elde edebilmesi için gereken zamandır. Hastadan hastaya değişmekle beraber tam iyileşme 6-8 haftayı bulabilir.